Termin ważności oferty handlowej wyznacza okres, w którym może ona zostać przyjęta ze skutkiem zawarcia umowy, jednak sam zapis nie zawsze przesądza o jego końcu w sposób wystarczająco jasny. Istotne jest rozróżnienie między terminem wskazanym w treści oferty, określonym datą lub okresem, a sytuacją, gdy oferta nie zawiera takiego oznaczenia; znaczenie ma także to, czy odpowiedź wpłynęła przed upływem związania ofertą.
Termin ważności oferty wskazany w jej treści
Termin wskazany w treści oferty określa okres, w którym może ona zostać przyjęta ze skutkiem zawarcia umowy. Aby uniknąć niepewności, zapis powinien jednoznacznie wskazywać końcowy moment obowiązywania oferty.
Można podać datę kalendarzową albo określić okres liczony od wskazanego momentu, na przykład od otrzymania oferty. Dopuszczalne jest także powiązanie ważności z wyczerpaniem zapasów, jednak taki warunek bywa mniej precyzyjny; w niektórych przypadkach warto uzupełnić go dodatkową datą graniczną. Termin powinien odpowiadać rzeczywistym warunkom oferty, w tym obowiązywaniu wskazanych cen i innych warunków handlowych.
Obliczanie terminu związania ofertą
Obliczenie terminu związania ofertą wymaga ustalenia momentu początkowego oraz długości okresu albo daty końcowej. Jeżeli oferta wskazuje okres liczony od doręczenia, koniec związania ustala się z uwzględnieniem tego zdarzenia jako punktu odniesienia. Precyzyjne określenie sposobu liczenia ogranicza ryzyko rozbieżności przy ustalaniu, czy oferta nadal może zostać przyjęta.
Znaczenie mają więc dwa elementy:
- początek biegu terminu – na przykład doręczenie oferty;
- miara okresu lub data graniczna – czyli wskazana długość związania albo konkretny dzień, do którego oferta obowiązuje.
Oferta bez określonego terminu ważności
Jeżeli oferta nie określa terminu związania, decydujące znaczenie ma sposób jej złożenia. Zgodnie z art. 66 § 2 Kodeksu cywilnego odmiennie ocenia się ofertę przekazaną bezpośrednio oraz ofertę złożoną w inny sposób.
| Sposób złożenia oferty | Okres związania |
|---|---|
| Bezpośrednio | Oferta wiąże do chwili, w której powinna zostać przyjęta niezwłocznie. |
| W inny sposób | Oferta wiąże przez czas potrzebny na otrzymanie odpowiedzi wysłanej bez nieuzasadnionego opóźnienia. |
Przy ofercie złożonej w inny sposób znaczenie ma zwykły tok czynności, a więc między innymi użyty środek komunikacji i okoliczności transakcji. Nie chodzi zatem o z góry ustalony, jednakowy okres, lecz o czas, w którym oferent mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.
Przyjęcie oferty po upływie terminu
Przyjęcie oferty po upływie okresu związania co do zasady nie prowadzi do zawarcia umowy na podstawie pierwotnej oferty, ponieważ oferent nie jest już nią związany. Spóźniona odpowiedź może jednak zostać potraktowana jako nowa oferta albo jako zaproszenie do negocjacji, zależnie od jej treści i okoliczności.
Inaczej ocenia się sytuację, gdy oświadczenie o przyjęciu zostało wysłane we właściwym czasie, lecz dotarło z opóźnieniem. W takim przypadku umowa może dojść do skutku, chyba że oferent niezwłocznie zawiadomi adresata, że uznaje ją za niezawartą.
Wyjątki i szczególne zasady przyjęcia oferty
Wyjątki od zwykłego, wyraźnego przyjęcia oferty zależą przede wszystkim od relacji między stronami i sposobu ukształtowania transakcji. W określonych sytuacjach umowa może powstać bez odrębnej odpowiedzi, a między przedsiębiorcami znaczenie ma także możliwość odwołania oferty przed zawarciem umowy.
- Stałe stosunki gospodarcze – brak niezwłocznej odpowiedzi może zostać uznany za przyjęcie oferty, jeżeli strony pozostają w utrwalonej relacji handlowej.
- Przystąpienie do wykonania – w przypadkach wskazanych w art. 69 Kodeksu cywilnego umowa może powstać przez rozpoczęcie wykonania w czasie właściwym, bez osobnego oświadczenia o przyjęciu.
- Odwołanie między przedsiębiorcami – oferta może zostać odwołana przed zawarciem umowy, jeśli odwołanie dotrze przed wysłaniem przyjęcia, z uwzględnieniem ograniczeń dotyczących terminu przyjęcia lub nieodwołalności oferty.
Termin związania ofertą w zamówieniach publicznych
W zamówieniach publicznych termin związania ofertą wynika z dokumentów zamówienia, ale jego obliczanie i przedłużanie podlega ograniczeniom Prawa zamówień publicznych. Bieg terminu rozpoczyna się w dniu upływu terminu składania ofert, a wykonawca pozostaje związany ofertą przez okres wskazany w postępowaniu.
Jeżeli przed upływem tego okresu nie doszło do wyboru najkorzystniejszej oferty, zamawiający może jednokrotnie zwrócić się do wykonawców o pisemną zgodę na przedłużenie związania ofertą o wskazany czas, nie dłuższy niż 30 dni. Zgoda wykonawcy ma znaczenie także dla dalszej skuteczności oferty, a wymagane wadium powinno zachować ważność przez przedłużony okres.
| Element | Znaczenie |
|---|---|
| Dokumenty zamówienia | Określają termin związania ofertą w granicach przewidzianych przez przepisy. |
| Przedłużenie | Może nastąpić jednokrotnie, na pisemną zgodę wykonawcy, przed upływem pierwotnego terminu. |
| Wadium | Jeżeli było wymagane, powinno obejmować również przedłużony okres związania ofertą. |
